Yurt Dışından Gelen Escort Janset

Janset, tarihi astronomi ve yön bulma gereçleri ile pirinç usturlapların mıknatıslı pusula hazneleri restorasyonu üzerine çalışan, 18. yüzyıl Osmanlı muvakkithanelerine ait döküm pirinç usturlapların pusula millerini ve ivme iğnelerini mikron ölçeğinde kalibre eden yirmi dördüncü yaşına girmiş bir metal ustasıydı. Şehrin güney sur kuşağına ve eski mahalle dokusuna komşu kalabilmek için Kocamustafapaşa’da, Sancaktar Tekkesi Sokak’taki eski bir marangozhanenin depo katını atölye-ev kiraladı.

Janset’in mücadelesi; sertleştirilmiş pirinç kaynak millerinin, mikro açı kumpaslarının fahiş maliyeti ve Marmara kıyısından sızan nemli havanın metal yüzeylerde hızlıca yeşil korozyon oluşturma riskiydi. Gündüzleri Samatya yakınlarındaki sebze halat depolarında parça başı koli yüklüyor ve yükleme işçiliği yapıyor, gece yarısı ise atölyesindeki sarı masa lambasının altında mikroskopla usturlabın pusula tırnaklarını temizliyordu. Odasında ısıtıcı olmadığı için kışın soğuktan uyuşan hands, milimetrik pusula milini oturtmasını imkânsız hale getiriyordu.

Kırılma noktası, özel bir rasathane arşivi için restore ettiği 1760’lara ait pirinç döküm ve gümüş ibreli antika bir usturlap pusulasının teslim gününden bir gece önce yaşandı. Sancaktar Tekkesi Sokak’ta yapılan altyapı kazısı sırasında kepçenin ana su borusunu patlatması sonucu, tazyikli su Janset’in atölyesinin pencerelerinden içeri doldu. Su, doğrudan temizlenmiş ve koruyucu cila yağı sürülmemiş mekanik pusulanın üzerine aktı.

Janset, dondurucu suyun içinden pusulayı saniyeler içinde çekti. Islanan hassas pirinç parçalar saatler içinde oksitlenip ibre hareket kabiliyetini kaybedebilirdi. Sırılsıklam halde atölyeden çıkıp Kocamustafapaşa Surları’nın devasa taş bloklarının dibine koştu. Mahalledeki kapalı bir ekmek fırınının sıcak havalandırma alanına sığınarak, pusula parçalarının üzerindeki suyu mikrofiber bezlerle saatlerce çekti. Sabaha kadar fırının kademeli ısısında parçaları kurutup kalibrasyonu baştan uyguladı. Ertesi gün usturlap pusulasını kusursuz hassasiyetiyle sahibine teslim ettiğinde, bu şehrin çamuruna ve soğuğuna karşı kendi emeğinin zaferini bir kez daha kanıtlamıştı.