Ceyda, İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Nükleer Enerji Mühendisliği dördüncü sınıf öğrencisiydi ve endüstriyel radyoaktif kaynak muhafazaları, ağır nötron zırhlama malzemeleri (borlu polietilen ve kurşun-bizon alaşımları) ile Geiger-Müller tüplü radyasyon alan tarama dedektörleri üzerine derinleşiyordu. Tek başına yaşayan ve görme yetisi zayıflayan emekli terzi annesinin bakımevi ve tıbbi masraflarını ödemek, aynı zamanda sintilasyon dedektör kalibrasyonlarında kullandığı fotoçoğaltıcı tüplerin masrafını alabilmek amacıyla okul çıkışında Yedikule Surları’nın altına iniyordu. Avcılar kampüsünden marmaraya binip Yedikule’ye geçiyor; İmam Aşır Sokak’taki eski bir Osmanlı taş deposundan dönüştürülmüş endüstriyel radyasyon zırhlama ve özel kurşun döküm atölyesinde vardiyaya giriyordu. Gece geç saatlere kadar nötron kalkanlama bloklarını freze tezgahında işliyor, kurşun tuğla kenarlarının sızdırmazlık kavislerini kumpasla ölçüyor ve hava sızdırmaz gaz conta fırınlama süreçlerini yürütüyordu.
Ceyda’nın zorluğu; gündüzleri nükleer reaktör fiziği, radyasyon korunması ve reaktör teorisi akademik sınavlarına girip akşamları loş ışık altında keskin döküm oksit buharı, ağır kurşun kütleleri ve freze çapakları arasında beden gücü harcamaktı. Yüzü döküm fırınlarının yüksek sıcaklığından kızarır, elleri ağır zırhlama bloklarını taşımaktan nasır tutardı. Diğer öğrenciler kütüphanede ders çalışırken Ceyda, Yedikule sur altının dondurucu nemi altında ağır nötron kalkanlama panellerini pres tezgahına yüklüyordu.
Kırılma noktası, Endüstriyel Radyografi Laboratuvarı gamma çekim cihazı için hazırlanan ve suyla temas ettiği an yüzeyinde korozyon oluşarak foton sızdırma riski yaratacak olan bor katkılı polietilen ve kurşun birleşik zırh bloğunun teslimat öncesi son sızdırmazlık ve dozimetre testi gecesinde yaşandı. Kazlıçeşme Mermer Kule yönündeki tıkalı drenaj kanalı aşırı yağış nedeniyle patladı. Tazyikli çamurlu su, sur dibindeki alçak kottan süzülerek atölyenin kepenk altlarından içeri dolmaya başladı. Su, doğrudan hassas dijital dozimetre test ünitelerine ve henüz paketlenmemiş zırh bloğunun bulunduğu tezgâha hücum etti.
Ceyda, hiç tereddüt etmeden hamle yaptı. Suyla temas ettiği an mikro yapısına nem dolup nötron yutma kapasitesi düşecek olan zırhlama bloğunu ve kendi reaktör hesaplama paftalarını hemen tavana asılı caraskal platformuna kaldırdı. Islanan freze tezgahlarının ve yüksek voltajlı test cihazlarının patlamasını önlemek için elektrik şalterini kapattı. Sabaha kadar beline gelen soğuk suyun içinde kovalarla ve manuel su pompasıyla tahliye yaptı, ıslanan elektronik sensörleri saf alkolle temizleyip kurutma fırınlarında nemini aldı. Sabah olduğunda, zırhlama bloğunu sıfır radyasyon sızıntısı ve kusursuz nötron yutma katsayısıyla kalite kontrol ekibine teslim etti; ardından doğrudan amfideki nükleer reaktör fiziği sınavına yetişti.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.