Oral Seven Escort Gülten

Günce, 18. yüzyıl Osmanlı saray ve dergâh musikisinde kullanılmış, su tınısını taklit eden özel mekanizmalı ve sedef kakmalı antika saz-ı akarların restorasyonu üzerine uzmanlaşmış yirmi üç yaşında bir enstrüman konservatörüydü. Tarihi Yarımada’nın eski şifa ve külliye hafızasına yakın kalabilmek için Kocamustafapaşa’da, Sümbül Efendi Sokak’tan Hekimoğlu Ali Paşa Caddesi’ne inen dar aralıktaki yüz yirmi yıllık kâgir bir binanın yarı bodrum katını atölye-ev yaptı.

Günce’nin zorluğu; hakiki Kızıldeniz sedeflerinin, ithal sıcak balık tutkallarının fahiş pahalılığı ve Marmara’dan sur diplerine çöken dondurucu rutubetin sazın göğüs tahtasını kabartıp mekanik su çarkı pencerelerini tıkama riskiydi. Gündüzleri Samatya Sahili yakınlarındaki depolarda parça başı koli taşıyor ve kâğıt istifleme işçiliği yapıyor, akşamları ise bodrum katındaki sarı masa lambasının altında büyüteç ve neşterle 1780’lerden kalma bir saz-ı akarın dökülmüş sedef ve kemik kakmalarını temizliyordu. Odasına gün ışığı girmediği için kışın taş duvarlardan sızan soğuk nem ellerini uyuşturuyor, neşterle mikron ölçekli yuvaları açarken parmaklarının titremesine neden oluyordu.

En büyük kriz, özel bir saz koleksiyoncusu için restore ettiği 1795 tarihli, gümüş tel ve sedef kakmalı nadide bir saz-ı akarın teslim gecesinde yaşandı. Karayel fırtınası sırasında yokuştaki tıkalı rölanti kanalı patladı. Çamurlu tazyikli su Günce’nin bodrum katındaki havalandırma penceresinden içeri taşarak çalışma masasının üzerine aktı. Su, doğrudan henüz organik tutkalı sertleşmemiş saz göğsünün ve iç mekanizma kanallarının üzerine döküldü.

Günce, dondurucu ve çamurlu suyun içinden enstrümanı saniyeler içinde kurtardı. Islanan özel tutkal çözülüp sedefler yerinden kayabilir ve ağaç aksam şişerek kilitlenebilirdi. Sırılsıklam halde evden çıkıp Sümbül Efendi Camii’nin dış taş duvarlarının altındaki kapalı kemerin altına sığındı. Fırtına yüzünü keserken, yanında taşıdığı emici kurutma kâğıtları ve saf alkolle fener ışığı altında enstrümanın üzerindeki çamuru teker teker temizledi. Sabaha kadar tutkalı elle yeniden ısıtıp dökülmüş sedefleri baştan sabitledi. Ertesi gün saz-ı akarı pürüzsüz akustiği ve işçiliğiyle teslim ettiğinde, İstanbul’un soğuk suları onun sabrını ve zanaatını yenememişti.